Skip to main content

Finał IV Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Na Granicy (1993), gospodarze i goście: ambasadorka Republiki Czeskiej Markéta Fialková, Petr Oslzlý, Ladislav Sliva – dyrektor Těšínskégo Divadla, Bohumil Muroň – starosta Czeskiego Cieszyna, Jerzy Herma – dyrektor Domu Narodowego w Cieszynie, Gertruda Chowanioková – dyretorka Kulturnígo Střediska w Czeskim Cieszynie, Mirosław Styczeń – wojewoda bielski

Ladislav Slíva

1941–2019

W sobotę 19 stycznia 2019 zmarł Ladislav Slíva (ur. 13 listopada 1941 w Ostrawie-Bartowicach).

Dyrektor Těšínského divadla (1990–1997), członek dyrektoriatu Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Na Granicy (1991–1995).

Poeta, tłumacz, dyrektor, kierownik literacki i krytyk teatralny.

Zasłużony dla kultury polskiej.

Studiował dzieje literatur słowiańskich i teatrologię na uniwersytecie w Brnie. Po ukończeniu studiów w 1963 roku podjął współpracę z brneńskim Divadlem Poezie X 62-64, najpierw jako aktor, później także reżyser (z zespołem tym była związana m.in. Eva Tálská, późniejsza współzałożycielka Divadla Husa na Provázku). W 1964 zdobył drugą nagrodę w konkursie poetyckim odbywającym się w ramach festiwalu festiwalu Bezručova Opava. W latach 1964–68 pracował jako nauczyciel w Ostrawie i Havířowie, w 1968 był recenzentem teatralnym dziennika „Mlada Fronta” i miesięcznika „Červený Květ”. 

Po inwazji Układu Warszawskiego na Czechosłowację w sierpniu 1968, kiedy w Ostrawie zaczęto wydawać, początkowo w formie prostych ulotek, „Spojené Deníky” – wspólne pismo lokalnych redakcji, również polskiego „Głosu Ludu” – Ladislav Slíva publikował na tych łamach swoje wiersze. Trafił za to na czarną listę prowadzoną przez wydział ideologiczny komitetu wojewódzkiego Komunistycznej Partii Czechosłowacji. A w 1970 roku, za postawę w czasie inwazji, został wydalony z partii (do której należał od 1963 roku). Od 1968 do 1975 roku pracował jako referent w wydziale kultury wojewódzkiej rady narodowej (Krajský národní výbor) w Ostrawie. 

Od 1970 zajmował się równocześnie przekładami z literatury pięknej (rosyjskiej, bułgarskiej i polskiej). Ogółem jego dorobek translatorski liczy ponad 30 sztuk teatralnych, tłumaczył również prozę. Z literatury polskiej przełożył na język czeski m.in. „A jak królem, a jak katem będziesz” Tadeusza Nowaka, „Dom kobiet” Zofii Nałkowskiej, „Oborę” i „Paternoster” Helmuta Kajzara, „Rzeźnię” i „Szczęśliwe wydarzenie” Sławomira Mrożka. Z rosyjskiego przełożył m.in. „Mądremu biada” Gribojedowa – realizacja tej sztuki w Ostrawie w 1984 w reżyserii Jana Kačera i dramaturgii Slívy była wyjątkowym wydarzeniem teatralnym czasu „twardej normalizacji”.

Z teatrem ostrawskim (Státní Divadlo) związał się zawodowo w 1975 roku, początkowo jako dramaturg zespołu dramatycznego, a od 1980 do 1990 jako kierownik literacki. 

W 1977 odmówił podpisania tzw. antykarty, w której deklarowano lojalność wobec władz komunistycznych w odpowiedzi na proklamację opozycyjnej Karty 77. Przez całą dekadę lat 80. był inwigilowany przez czechosłowacką służbę bezpieczeństwa (StB). W 1984 obronił pracę doktorską. W listopadzie 1989 został wybrany rzecznikiem prasowym zespołu swojego teatru w związku z planowanym strajkiem generalnym. 

W 1990 został dyrektorem teatru Těšínské Divadlo w Czeskim Cieszynie i kierownikiem literackim jego czeskiej sceny (jako kierowniczkę literacką Sceny Polskiej zatrudnił wówczas poetkę i tłumaczkę Renatę Putzlacher). Włączył się wówczas w organizację Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Na Granicy” (dziś pod nazwą „Bez Granic”) – w latach 1991–1995 reprezentował teatr w międzynarodowym „dyrektoriacie” festiwalu. W 1996 został przez polskie Ministerstwo Kultury i Sztuki odznaczony odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. 

Po odejściu w 1997 roku z Czeskiego Cieszyna pracował do 2004 roku jako kierownik literacki teatru w Opawie i (do 2008) jako wykładowca aktorstwa i mowy scenicznej w konserwatorium im. Leoša Janáčka w Opawie. Równocześnie był dokumentalistą w archiwum ostrawskiego teatru (obecnie noszącego nazwę Národní Divadlo Moravskoslezské NDM), kontynuując tę pracę również po przejściu na emeryturę (w 2004). W 2012 roku uczestniczył w jury prestiżowej czeskiej nagrody teatralnej Talia. 

Cały czas był aktywny jako dramaturg i tłumacz. Jego ostatnią pracą teatralną był „Car samozwaniec” Adolfa Nowaczyńskiego, wyreżyserowany w teatrze NDM przez Andrzeja Celińskiego w 2017 roku. W roku 2018 ukazał się tom jego poezji „Zrnka ze strniště - život v básních a nedobásních” (pol. Ziarna ze ścierniska – życie w wierszach i niedowierszach).

Ladislav Vrchovský, ceniony ostrawski krytyk teatralny, we wzruszającym wspomnieniu na łamach internetowego dziennika Ostravan.cz cytuje słowa Ladislava Slívy, którego nazywa swoim ojcem duchowym: „Dobra poezja i dobry teatr to zawsze chwila prawdy”. 

 

Linki zewnętrzne

Janusz Legoń